Sheeko xasaasi ah ama sawir ilmo: oggolaansho iyo badbaadin

Xayeysiis kasta oo NGO ama UN oo xil isgaarsiin ah wuxuu xusaa safeguarding, guddi kastaana su'aal ayuu ka qabaa. Waa su'aasha keliya ee jawaab qaldan ay wareysiga oo dhan ku dhici karto, sababtoo ah hal sawir oo la daabacay oo ilmo aan oggolaansho lahayn ah wuxuu hay'adda ka lumin karaa deeq-bixiyaheeda. Guddigu ma tijaabinayo xirfaddaada kamaradda. Wuxuu tijaabinayaa inaad xeerarka taqaan iyo inaad ku adkaysan doonto marka maareeye iyo deadline dhanka kale kuu riixaan.

• Oggolaansho la fahmay, Soomaali ah: sharax cidda aad tahay, halka sawirku ama sheekadu ka soo bixi doonto (Facebook, warbixin deeq-bixiye, boodhadh waddo), inta ay socon doonto, iyo in diidmadu aanay waxba ka beddelin gargaarka ay helaan. Kadibna weydii. Diiwaangeli: foom la saxiixay, ama muuqaal gaaban oo qofku ku oggolaanayo.
• Carruurta: oggolaansho waalid ama mas'uul iyo ilmaha oggolaanshihiisa. Magac buuxa oo weji la socdo ma jiro, dugsi ama tuulo lagu garan karo ma jirto, weligood marka ay dhibaataysan yihiin, weligood marka ay qaawan yihiin, weligoodna si dambe ku ceebayn karta.
• Dadka ka badbaaday rabshad ama xadgudub: weji ma jiro, magac ma jiro, meel la garan karo ma jirto, faahfaahin tilmaamaysa ma jirto, xitaa haddii ay oggolaadaan. Magaca beddel oo sheeg inaad sidaas samaysay.
• Sharaf: tus xoogga iyo doorashooyinka dadka, ee ma aha dhibaatadooda oo keliya. Hooyo dukaankeeda dib u dhisaysa waxay sheegaysaa isla sheekada saf cunto, sanadka dambena tuuladeeda weli waa lagu ixtiraami doonaa.
• Hubin: laba il oo madaxbannaan sheegasho kasta, iyo baaritaan sawir rogan (reverse image search) sawir kasta oo faafay ka hor intaadan war ahaan u wadaagin. Haddii aadan xaqiijin karin, ma baxayo, xitaa haddii dad kale hore u daabaceen.

Su'aasha raacdaa had iyo jeer waa isku mid: warbixinta deeq-bixiyuhu berri ayay dhammaanaysaa, maareeyuhuna sawirka xoogga leh ayuu rabaa si kastaba. Sheeg waxa aad samayn lahayd, tartiib: hubi in oggolaansho dhab ah jiro; haddii aanu jirin, soo bandhig beddel weli sheekada sheegaya (sawir ballaadhan oo goobta ah, gacmo, dhabar, qof weyn oo oggolaaday, sawir gacmeed); haddii maareeyuhu ku adkaysto, tixraac siyaasadda safeguarding iyo qofka mas'uulka ka ah, qoraal ahaan. Guddiyadu waxay rabaan inay maqlaan inaad leedahay hab aad maya ku tidhaahdo oo shaqada sii wadda.